Υπάρχει μερικές φορές η αντίληψη ότι το διαζύγιο στην Κύπρο σημαίνει πως οι σύζυγοι μοιράζονται την περιουσία τους εξίσου· δεν είναι όμως αυτή η προσέγγιση του Ν. 232/1991. Η νομοθεσία ασχολείται με (α) την αύξηση της περιουσίας κάθε συζύγου κατά τη διάρκεια του γάμου και (β) τη συνεισφορά του άλλου συζύγου στην αύξηση αυτή.
Περιουσία που ανήκε σε σύζυγο πριν από τον γάμο κατά κανόνα δεν περιλαμβάνεται στον υπολογισμό. Η ίδια αρχή ισχύει για περιουσία που αποκτήθηκε με δωρεά, κληρονομιά ή κληροδοσία. Το ερώτημα επομένως δεν είναι απλώς ποια περιουσιακά στοιχεία υπάρχουν όταν λήγει ο γάμος, αλλά ποια αύξηση της περιουσίας σημειώθηκε κατά την περίοδο της συμβίωσης.
Ο σύζυγος που αξιώνει μερίδιο πρέπει να αποδείξει συνεισφορά στην αύξηση της οικογενειακής περιουσίας, και η νομοθεσία προβλέπει τεκμήριο ότι η συνεισφορά ανέρχεται στο ένα τρίτο, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο. Η συνεισφορά δεν χρειάζεται να είναι οικονομική. Η εργασία στο σπίτι και η φροντίδα και ανατροφή των παιδιών μπορούν επίσης να συνιστούν συνεισφορά.
Ο υπολογισμός μπορεί να φανεί με ένα απλό παράδειγμα. Ας υποθέσουμε ότι ένας σύζυγος είχε καθαρή περιουσία αξίας €300.000 όταν άρχισε ο γάμος και καθαρή περιουσία αξίας €1,2 εκατ. όταν έληξε η συμβίωση. Αν δεν υπήρχαν δωρεές ή κληρονομιές προς αφαίρεση από τον υπολογισμό, η αύξηση θα ήταν €900.000. Με βάση το τεκμήριο του ενός τρίτου, η απαίτηση του άλλου συζύγου θα ήταν €300.000, εκτός αν η μαρτυρία αποδείκνυε διαφορετική συνεισφορά.
Στην πράξη, τα ποσά σπάνια είναι τόσο απλά όσο στο παράδειγμα. Τα μέρη μπορεί να διαφωνούν για την αξία των περιουσιακών στοιχείων στην αρχή του γάμου, για την αξία τους στο τέλος της συμβίωσης, και για το αν συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει καν να περιληφθούν. Σημασία μπορεί να αποκτήσει και η μαρτυρία για τις αντίστοιχες συνεισφορές των συζύγων.
Η επιτυχής απαίτηση δεν καθιστά κατά κανόνα τον αιτητή συνιδιοκτήτη συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου. Πρόκειται για απαίτηση χρηματικού ποσού που υπολογίζεται με αναφορά στην αύξηση της περιουσίας. Αν, για παράδειγμα, από τον υπολογισμό προκύψει απαίτηση €300.000, αυτό δεν παρέχει από μόνο του στον αιτητή δικαίωμα κυριότητας στην οικογενειακή στέγη ή σε άλλο συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο (π.χ. μετοχές σε εταιρεία).
Η ημερομηνία κατά την οποία τερματίστηκε η συμβίωση είναι επομένως σημαντική. Καθορίζει το χρονικό σημείο στο οποίο υπολογίζεται η αύξηση της περιουσίας. Η ημερομηνία αυτή καθορίζεται τελικά από το δικαστήριο με βάση τη μαρτυρία που έχει ενώπιόν του. Η συμπεριφορά των μερών γύρω από τη διάσταση μπορεί να αποκτήσει σημασία όταν διαφωνούν για το πότε έληξε πράγματι ο κοινός βίος.
Υπάρχει επίσης περίοδος παραγραφής. Η περιουσιακή απαίτηση βάσει της νομοθεσίας πρέπει να εγερθεί εντός τριών ετών από το διαζύγιο ή την ακύρωση του γάμου. Μετά την παρέλευση της περιόδου αυτής, ο αιτητής μπορεί να χάσει το δικαίωμα να προωθήσει την απαίτηση, ανεξάρτητα από τη βασιμότητά της.
Το δικαστήριο έχει εξουσία να απαιτήσει αποκάλυψη των περιουσιακών στοιχείων στα οποία οποιοσδήποτε από τους συζύγους έχει άμεσο ή έμμεσο συμφέρον. Η νομοθεσία προβλέπει επίσης ποινικές συνέπειες για ψευδή ή ελλιπή αποκάλυψη, περιλαμβανομένης φυλάκισης μέχρι δύο ετών, χρηματικής ποινής ή και των δύο.
Σημειώνεται ότι δεν χρειάζεται κάθε περιουσιακή διαφορά μεταξύ συζύγων να καταλήξει σε πλήρη ακρόαση (και η διαμεσολάβηση αποτελεί πλέον ολοένα συνηθέστερη επιλογή). Όταν τα μέρη είναι σε θέση να συμφωνήσουν, ένας ορθά διατυπωμένος συμβιβασμός μπορεί να προσφέρει βεβαιότητα και να αποτρέψει το κόστος και την καθυστέρηση της δικαστικής διαδικασίας. Οι όροι κάθε συμβιβασμού πρέπει, ωστόσο, να εξετάζονται προσεκτικά, ιδίως όπου πρόκειται για σημαντικά περιουσιακά στοιχεία ή όπου υπάρχει ενδεχόμενο η συμφωνία να αμφισβητηθεί αργότερα.
Το άρθρο αυτό παρέχεται μόνο για σκοπούς γενικής ενημέρωσης. Δεν αποτελεί νομική συμβουλή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τέτοια. Πριν από οποιαδήποτε ενέργεια με βάση όσα αναφέρονται σε αυτό, πρέπει να ζητείται εξειδικευμένη επαγγελματική συμβουλή.
Για οποιαδήποτε απορία, επικοινωνήστε με την Orestis Laos LLC