Ένα διαζύγιο στην Κύπρο περιλαμβάνει συνήθως τρία χωριστά ζητήματα: τη λύση του γάμου, τη ρύθμιση των θεμάτων που αφορούν τα παιδιά, και τη διευθέτηση των οικονομικών και της περιουσίας του ζευγαριού. Μπορεί να προκύπτουν όλα από την ίδια διάσταση, αλλά δεν είναι απαραίτητο να επιλυθούν μαζί, και σπάνια προχωρούν με τον ίδιο ρυθμό.
Για τα περισσότερα ζευγάρια, η μεγαλύτερη διαφορά βρίσκεται στο αν μπορούν να συμφωνήσουν. Το διαζύγιο με συμφωνία είναι συνήθως ταχύτερο, λιγότερο δαπανηρό και, ιδίως όπου υπάρχουν παιδιά, πολύ πιο ανώδυνο για όλους τους εμπλεκομένους.
Η διάσταση, και γιατί έχει σημασία η ημερομηνία της
Διάσταση σημαίνει ότι οι σύζυγοι έχουν πάψει να συμβιώνουν ως έγγαμο ζευγάρι, και η ημερομηνία της έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι αναμένουν οι περισσότεροι. Η διετής διάσταση αποτελεί από μόνη της λόγο διαζυγίου βάσει του άρθρου 27(1)(β) του περί Γάμου Νόμου του 2003 (Ν. 104(Ι)/2003), ενώ σε περιουσιακή απαίτηση βάσει του Ν. 232/1991 κάθε σύζυγος συμμετέχει, σε γενικές γραμμές, στην αύξηση της περιουσίας του άλλου κατά τον γάμο, όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι την ημερομηνία της διάστασης. Ο τρόπος υπολογισμού της αύξησης αυτής και το τεκμήριο του ενός τρίτου εξετάζονται στο προηγούμενο άρθρο για το διαζύγιο και την περιουσία.
Όταν οι σύζυγοι διαφωνούν για το πότε επήλθε η διάσταση, ο δικαστής αποφασίζει με βάση τη μαρτυρία. Μια ημερομηνία συμφωνημένη από τα μέρη αφαιρεί ένα επίδικο ζήτημα πριν καν ανακύψει.
Οι τρεις λόγοι διαζυγίου
Ο λόγος για τον οποίο ζητείται το διαζύγιο καθορίζει τι πρέπει να αποδειχθεί.
Συναινετικό διαζύγιο (άρθρο 27(1)(γ)). Η αίτηση καταχωρίζεται από κοινού ή από τον έναν σύζυγο, τουλάχιστον έξι μήνες μετά τον γάμο. Δεν χρειάζεται να αποδειχθεί λόγος· και οι δύο σύζυγοι δηλώνουν τη συναίνεσή τους αυτοπροσώπως ενώπιον του δικαστηρίου. Όπου υπάρχουν ανήλικα παιδιά, το δικαστήριο εκδίδει το διαζύγιο στην ίδια δικάσιμο μόνο αν έχει κατατεθεί αντίγραφο υφιστάμενου διατάγματος φύλαξης και επικοινωνίας, ή κοινή αίτηση για έκδοση τέτοιου διατάγματος, την οποία το δικαστήριο αποφασίζει στην ίδια δικάσιμο.
Διετής διάσταση (άρθρο 27(1)(β)). Όταν οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση για τουλάχιστον δύο χρόνια, ο κλονισμός του γάμου τεκμαίρεται αμάχητα. Ο καθ’ ου η αίτηση δεν μπορεί να αμυνθεί αρνούμενος τον κλονισμό ή επικαλούμενος υπαιτιότητα. Η μόνη υπεράσπιση είναι να αποδείξει ότι τα δύο χρόνια δεν ήταν στην πραγματικότητα διάσταση, για παράδειγμα ότι οι σύζυγοι συνέχισαν να ζουν ως έγγαμο ζευγάρι για μέρος της περιόδου. Απόπειρες συμφιλίωσης συνολικής διάρκειας μέχρι τριών μηνών δεν διακόπτουν την περίοδο. Στην πράξη, ο λόγος αυτός αφαιρεί το ζήτημα της υπαιτιότητας από τις περισσότερες κατ’ αντιδικία υποθέσεις.
Ισχυρός κλονισμός (άρθρο 27(1)(α)). Ο αιτητής προβάλλει ότι οι σχέσεις των συζύγων έχουν κλονιστεί, από λόγο που αφορά τον καθ’ ου η αίτηση ή και τους δύο συζύγους, ώστε η συνέχιση του γάμου να είναι αφόρητη. Και όταν δεν καταχωρίζεται υπεράσπιση, απαιτείται απόδειξη του κλονισμού, συνήθως με σύντομη μαρτυρία μέσω ένορκης δήλωσης. Ο κλονισμός τεκμαίρεται όταν ο καθ’ ου η αίτηση έχει διαπράξει διγαμία ή μοιχεία, έχει εγκαταλείψει τον αιτητή, έχει επιβουλευθεί τη ζωή του, ή έχει ασκήσει βία κατά του αιτητή ή παιδιού· το βάρος μετατίθεται τότε στον καθ’ ου η αίτηση να αποδείξει το αντίθετο.
Διαζύγιο χωρίς αντιδικία και κατ’ αντιδικία: χρόνος και κόστος
Το διαζύγιο χωρίς αντιδικία, είτε συναινετικό είτε επειδή ο άλλος σύζυγος δεν αντιτίθεται, πρέπει και πάλι να εκδοθεί από το δικαστήριο, αλλά η ακρόαση είναι σύντομη. Στην πράξη είναι ζήτημα μηνών, και η συνηθέστερη αιτία καθυστέρησης είναι η επίδοση σε σύζυγο που ζει στο εξωτερικό. Επειδή η δουλειά είναι προβλέψιμη, η αμοιβή μπορεί συνήθως να συμφωνηθεί εκ των προτέρων. Οι ρυθμίσεις για τα παιδιά (γονική μέριμνα, διαμονή, επικοινωνία και διατροφή) και η διανομή της περιουσίας μπορούν να συμφωνηθούν παράλληλα με το διαζύγιο και να τεθούν ενώπιον του δικαστηρίου.
Η κατ’ αντιδικία υπόθεση, είτε αφορά το ίδιο το διαζύγιο είτε τα παιδιά είτε την περιουσία, ακολουθεί ολόκληρη την πορεία μιας δικαστικής διαδικασίας: δικόγραφα, ενδιάμεσες αιτήσεις, ένορκη αποκάλυψη περιουσιακών στοιχείων, μαρτυρία, ακρόαση και ενδεχομένως έφεση. Οι διαδικασίες στα κυπριακά δικαστήρια είναι χρονοβόρες και οι οικογενειακές υποθέσεις δεν αποτελούν εξαίρεση. Το κατ’ αντιδικία διαζύγιο διαρκεί συνήθως δύο με τέσσερα χρόνια· η κατ’ αντιδικία περιουσιακή απαίτηση τρία με πέντε χρόνια σε πρώτο βαθμό. Οι δύο διαδικασίες μπορούν να προχωρούν χωριστά, οπότε ένα ζευγάρι μπορεί να έχει πάρει διαζύγιο πολύ πριν ρυθμιστούν τα οικονομικά του. Τα έξοδα αυξάνονται σε κάθε στάδιο, και ακόμη και ο σύζυγος που κερδίζει σπάνια ανακτά όλα όσα δαπάνησε.
Γιατί η συναινετική οδός είναι συνήθως προτιμότερη
Η διαφορά στον χρόνο είναι μήνες έναντι ετών, κατά τα οποία η περιουσία μπορεί να είναι δεσμευμένη και κάθε απόφαση για την οικογενειακή στέγη ή την επιχείρηση λαμβάνεται υπό τη σκιά της υπόθεσης. Η διαφορά στο κόστος είναι μια προβλέψιμη αμοιβή έναντι αμοιβών χωρίς προκαθορισμένο όριο και για τις δύο πλευρές· σε μικρότερες περιουσίες, τα έξοδα μπορούν να απορροφήσουν μεγάλο μέρος αυτού για το οποίο διαφωνούσε το ζευγάρι.
Υπάρχει έπειτα και η δυσάρεστη πλευρά, που σπάνια εμφανίζεται σε οποιαδήποτε εκτίμηση κόστους: ένορκες δηλώσεις για τον γάμο, αντεξέταση και χρόνια αλληλογραφίας μεταξύ δικηγόρων. Όπου υπάρχουν παιδιά, μπορεί να υπάρξουν και συνεντεύξεις και εκθέσεις των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. Γονείς που θα μοιράζονται για δεκαετίες τις διαδρομές προς το σχολείο, τα γενέθλια και τις αποφοιτήσεις έχουν κάθε λόγο να αποφύγουν μια διαδικασία σχεδιασμένη να τους φέρνει αντιμέτωπους.
Η συμφωνία δίνει επίσης στο ζευγάρι τον έλεγχο. Η δικαστική απόφαση επιβάλλεται από κάποιον που γνώρισε την οικογένεια μέσα από έγγραφα και λίγες ημέρες μαρτυρίας· η συμφωνία διαμορφώνεται από τους ανθρώπους που θα ζήσουν με αυτήν. Ο συμβιβασμός δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δέχεται κανείς λιγότερα από όσα είναι δίκαια. Σημαίνει να καταλάβει ποια θα ήταν η πιθανή έκβαση της δίκης, μαζί με τον χρόνο και τα έξοδα, και να αποφασίσει αν μια συμφωνημένη λύση είναι καλύτερη.
Το άρθρο αυτό παρέχεται μόνο για σκοπούς γενικής ενημέρωσης. Δεν αποτελεί νομική συμβουλή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τέτοια. Πριν από οποιαδήποτε ενέργεια με βάση όσα αναφέρονται σε αυτό, πρέπει να ζητείται εξειδικευμένη επαγγελματική συμβουλή.
Για οποιαδήποτε απορία, επικοινωνήστε με την Orestis Laos LLC